Hangi Yolu Yaptınız da Asfalt Parası Almayacaksınız?
Hangi Yolu Yaptınız da Asfalt Parası Almayacaksınız?
Geçtiğimiz yıllarda bu sütunlarda uzun uzadıya yazmış, kanuni detayları tek tek ortaya koymuştuk. Aynı konu önceki gün Eskişehir Büyükşehir Belediye Meclisi’nde yeniden gündeme geldi. Sevindirici olan şu ki, geçmiş yılların aksine bu kez Büyükşehir Belediyesi’nin 2023-2025 yıllarına ait “Yol Harcamalarına Katılma Payı”nı yani halk arasındaki adıyla asfalt parasını almaması yönünde oy birliğiyle karar alındı.
Ancak mecliste “alınmasın” yönünde el kaldıran Odunpazarı Belediye Başkanı Kazım Kurt’un, kendi yönettiği ilçede yıllardır bu parayı vatandaştan tahsil etmeye devam etmesi tartışmaları adeta ateşledi.
Hafızalarımızı biraz tazeleyelim. Geçmiş dönemde Büyükşehir ve Tepebaşı Belediyeleri CHP yönetimindeyken, Odunpazarı Belediyesi AK Parti yönetimindeydi. O dönem Odunpazarı Belediye Meclisi’nin bu parayı almama kararı almasının ardından, kamuoyu baskısına dayanamayan diğer belediyeler de tahsilattan vazgeçmişti. Ta ki Odunpazarı Belediyesi CHP yönetimine geçene kadar! Kazım Kurt yönetimi göreve gelir gelmez, bırakın kendi dönemini, bir önceki yönetimin yaptığı yolların bile parasını istemek için kolları sıvayınca diğer belediyeler de fırsattan istifade yeniden vatandaşın kapısına dayandı. Hatta iş öyle bir noktaya vardı ki, Odunpazarı Belediyesi dahi Büyükşehir Belediyesi’ne asfalt parası ödemek zorunda kaldı.
O günlerde de uyarmış, bu paranın tahsil edilmesinin kanuni bir zorunluluk değil, tamamen belediye meclisinin tercihine bağlı olduğunu yazmıştık. Kazım Kurt ise her zamanki gibi "yasal zorunluluk" kalkanının arkasına sığınmıştı.
Gelin, “40 yıllık hukukçuyum” diyenlerin işine geldiği gibi yorumladığı o kanuna yeniden bakalım.
2464 Sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun 86. maddesi çok açıktır. Bu pay; ancak yeni bir yol açılması, mevcut yolun en az yüzde 40 oranında genişletilmesi veya bakımsız/toprak haldeki bir yolun ilk kez asfalt ya da parke yapılması durumunda istenebilir. 2012 yılında yapılan değişiklikle de bu bedelin tahsili zorunluluk olmaktan çıkarılmış, "belediye meclisi kararı ile alınabilir" denilerek tamamen meclislerin takdirine bırakılmıştır. Kaldı ki kanunun 89. maddesine göre bu bedel, taşınmazın emlak vergi değerinin yüzde 2’sini de kesinlikle geçemez.
Dahası; doğalgaz, su veya elektrik kurumlarının altyapı kazılarıyla köstebek yuvasına çevirdiği yolların yeniden asfaltlanması kanunen "olağan bakım ve onarım" sayılır. Yüksek yargı kararları da son derece nettir: Altyapı şirketlerinin bozduğu yolun faturası vatandaşa kesilemez, bedeli yolu bozan kurumdan tahsil edilir.
Şimdi başlığımızdaki soruyu tekrar soralım: Hangi yolu yaptınız da neyin parasını almaktan vazgeçiyorsunuz?
Büyükşehir Belediyesi’nin son yıllarda yaptığı çalışmaların büyük çoğunluğu ya yama niteliğinde ya da bozulan asfaltın üzerine adeta sıva çeker gibi atılan ince bir katmandan ibaret. Kanunun aradığı şartları taşıyan yeni yol veya yüzde 40 genişletme çalışmaları, yapılan işlerin yanında devede kulak kalır. Ortada zaten yasal olarak katılım payı istenebilecek nitelikte bir yol çalışması yokken, “almayacağız” diyerek lütuf sunmak neyin nesidir?
Gelelim tartışmanın merkezindeki Kazım Kurt yönetimine... Odunpazarı Belediyesi’nin sokaklarda yaptığı çalışmaların hangisi kanundaki şartları taşıyor? Yeni yol mu açtınız, caddeleri yüzde 40 mı genişlettiniz? Hayır! Ya kendi kazdığınız ya da altyapı kurumlarının bozduğu yolları tamir edip üzerine asfalt attınız. Vatandaşın vergisiyle bozulan yolu onarmak sizin asli görevinizdir; bunu "hizmet" diye sunup faturasını dönüp tekrar vatandaşa kesemezsiniz.
İkinci mesele ise Kazım Kurt’un "bütçemiz yetersiz, almazsak Sayıştay hesabını sorar" savunması. Sayın Kurt, bu savunmanın hukukta hiçbir karşılığı yoktur!
Kanun metninde "borcu olan belediye almak zorundadır" diye bir hüküm yazmaz. Sayıştay, belediyelerin siyasi veya idari tercihlerini değil, hukuka uygunluğunu denetler. Meclis toplanıp "almıyorum" dediği an ortada doğmuş bir kamu alacağı kalmaz; dolayısıyla Sayıştay’ın da "Neden almadınız?" diye sorma yetkisi yoktur. Nitekim Burhan Sakallı döneminde de alınmadı, bugün Büyükşehir Meclisi’nde de alınmaması yönünde karar verildi. Sayıştay ancak, sizin yaptığınız gibi önce "alacağım" deyip vatandaşı borçlandırdıktan sonra tahsilat yapmazsanız devreye girer. Kaldı ki Sayıştay raporlarının belediyeler üzerinde ne kadar yaptırım gücü olduğu da ortadadır; kendi raporunuzdaki onlarca bulgu ortadayken burada "Sayıştay korkusu" edebiyatı yapmak kimseye inandırıcı gelmiyor.
Dolayısıyla mesele hukuki bir zorunluluk değil, tamamen mali bir tercihtir. Kendi bütçenizdeki açıkları kapatmak için bu gelir kaleminden vazgeçmek istemiyorsunuz ama bunu vatandaşa "kanun böyle emrediyor" diye anlatıyorsunuz. Sayın Kurt, bu çıkışıyla iyi bir hukukçu olmaktan ziyade, kelimelerle gerçeği eğip bükebilen iyi bir demagog olduğunu bir kez daha göstermiştir.
Sözün özü şudur: Bozduğunuz yolu tamir etmek sizin sorumluluğunuzdur, bunun maliyetini Eskişehirlinin sırtına yükleyemezsiniz. Madem iyi bir hukukçusunuz, o halde hukuku işinize geldiği gibi eğip bükmeyi bırakın ve kanunun emrettiği gibi davranın.





